Doorleren is voor de elite, werkelijkheid of mythe?

Ik heb niet de slechtst betaalde baan binnen de overheid en toch slaat mij als vader van een groot gezin aan het begin van het nieuwe schooljaar de schrik steevast om het hart. Voor twee van onze kinderen kon dit jaar de vlag uit worden gestoken omdat zij met goed gevolg hun opleiding hadden afgesloten. Hartstikke mooi natuurlijk en wat waren we in mei apetrots op hen! Voor de jongste van 15, die als vroege leerling zijn VMBO kaderopleiding op het Scheepvaart & Transport College in Rotterdam heeft afgerond, is het nu zaak zijn scheepvaartopleiding in Delfzijl voort te gaan zetten. Immers, hij is gemotiveerd en wil dus graag doorleren en bovendien moet hij gewoon doorleren, omdat de wet voorschrijft dat iedere scholier minimaal een startkwalificatie op MBO 2 niveau dient te behalen. Opzich is dat een goede zaak, immers daarmee wordt het aantal jongens en meisjes, welke zonder een diploma van enige waarde de school verlaten, sterk teruggebracht. Dat is zondermeer winst voor de maatschappij als geheel*!


Omdat een scheepvaartopleiding een gespecialiseerde opleiding is, wordt deze niet standaard op iedere MBO-school gegeven en moet er dus vanaf september dagelijks 40 km gereisd gaan worden tussen Winschoten en Delfzijl en weer terug. Dat gold voor onze oudste dochter tot voor kort ook, echter die was inmiddels 18 jaar toen ze aan een studie in Groningen begon waardoor ze met haar van Rijkswege verstrekte OV-kaart keurig zonder bijkomende kosten, kon gaan reizen. R is echter te jong, waardoor wij maandelijks zo'n 150 euro neer dienen te gaan tellen voor het noodzakelijke busabonnement. Immers hij moet dan wel verplicht doorleren, wij willen hem ook graag de opleiding geven die aansluit op zijn vooropleiding en die zijn uiteindelijke dromen waar moet gaan maken. Dromen van verre kusten, exotische havens en waarschijnlijk ook heel veel mooie dames.

De boekenlijst valt op de mat. Het Noorderpoortcollege, waarvan de zeevaartschool in Delfzijl deel uitmaakt, heeft bepaald dat er voor 1152 euro boeken moeten worden aangeschaft. Aangezien het hier om een vervolgstudie gaat is de gratis verstrekking van schoolboeken niet meer van toepassing en komt de rekening dus bij ons op het stapeltje. Een schoolboekenfonds is er niet. In een begeleidende brief worden we er op gewezen dat er eveneens een overall, veiligheidsbril en schoenen, een verplichte internationale keuring en een monsterboekje aangeschaft dienen te worden. Alles bij elkaar ook nog een kleine 400 euro. Alleen al voor R moeten we in de maand augustus zo'n 1700 euro ophoesten om hem per september naar school te kunnen laten gaan.
Natuurlijk hebben we recht op kinderbijslag maar of die ruim 200 euro per kwartaal redelijkerwijze deze kosten kunnen compenseren, dat lijkt mij toch echt niet. Dan heb ik het nog niet eens over de te bestellen boeken voor G en M gehad. Die liggen er ook nog. Ik heb hier over de nodige hoofdbrekers momenteel en begrijp werkelijk niet hoe andere mensen, die het in financieel opzicht minder breed hebben als wij, dit in godsnaam kunnen rooien.


De wetgever stelt terecht dat leerlingen verplicht een startkwalificatie moeten gaan behalen maar leggen de kosten van deze maatregel, voor de groep kinderen die aan een MBO vervolgstudie beginnen en nog geen 18 jaar zijn geworden, volledig bij de ouders neer. Dat maakt dat voor een grote groep kinderen, waarvan de ouders minder draagkrachtig zijn, het doorleren weer een elitair gebeuren is geworden.

* _{Gekwalificeerde studenten leiden tot minder werkeloosheid, een betere spreiding van het arbeidsaanbod over de beschikbare banen en minder criminaliteit en overlast door rondhangende kansloze jongeren.}

We zijn allemaal dolgedraaid en paranoide

Afgelopen week is er in Groningen een puber van 13 jaar opgepakt omdat hij had getwitterd dat hij van plan was om zijn school op te gaan blazen. Meteen werden de opsporingsdiensten in stelling gebracht om de jongen op te pakken, te verhoren en zonodig te vervolgen. In de media werd dit voorval eveneens groots opgepakt.
Op radio Noord kregen luisteraars de gelegenheid om op dit nieuwsfeit te reageren, waarbij reacties werden gegeven dat deze jongeman “wel in ernstige geestelijke nood moest verkeren” tot “stop hem maar achter de tralies”. Ruim 80% van de luisteraars die hebben gereageerd op de aan het programma gekoppelde stelling waren het er over eens dat de politie goed had gereageerd door deze twitterende puber meteen op te pakken.

In een wereld welke sterk is gedigitaliseerd halen hedendaagse pubers ook digitaal kattenkwaad uit. Dat past bij een veranderende wereld. Mijn generatie is groot geworden met Dik Trom en Pietje Bel die hun succes ontleenden aan al het kattenkwaad dat zij uithaalden. De veldwachter in al die verhalen had het er maar knap druk mee. Op straat heb ik mij ook menigmaal ingelaten met kattenkwaad zoals het befaamde deurtje bellen of raampje tik, waarbij een steentje aan een touwtje met een punaise aan het raamkozijn werd bevestigd en van achter een muurtje het daaraan bevestigde touwtje werd bewogen zodat, als resultaat het steentje tikkend tegen het raam bewoog. Dit tot ergernis van de achter de gesloten gordijnen aanwezige bewoners. Er is niet zoveel veranderd in de drang van puberale tieners om kattenkwaad te willen uithalen, behalve dat kattenkwaad zich nu ook heeft verschoven naar de digitale wereld waarvan tieners via de vele sociale netwerken deel uitmaken. Wat er wel is veranderd is de paranoïde wijze waarop mensen elkaar na 9/11 angst aanpraten over terroristen die zich kennelijk op elke hoek van de straat ophouden om onze westerse wereld te destabiliseren. De overheid voedt deze angst eveneens door te pas en te onpas verdacht uitziende - veelal gekleurde – medeburgers op te pakken en deze na verloop van tijd weer vrij te laten omdat het bewijs ontbreekt voor de mogelijke destabiliserende activiteiten waarvan ze verdacht werden.

Tegen die achtergrond wordt digitaal kattenkwaad niet meer als zodanig herkend door de maatschappij en valt deze puber ten prooi aan onze paranoïde en door angst dolgedraaide grote mensenwereld. Natuurlijk was de “tweet” van deze brugklasser niet handig, echter de vanuit emotie en bravoure gedreven boodschap om “de school te willen gaan opblazen” werd in het puberbrein nog niet of onvoldoende gecorrigeerd door onze ingebouwde de rem der redelijkheid. Dat komt pas later, na onze pubertijd.
Het past dan ook niet om deze digitale Dik Trom zo aan te pakken als nu is gebeurd. Een stevig gesprek, in aanwezigheid van de ouders was hierbij m.i. beter op haar plaats geweest.

De politieke desinteresse van jongeren nader verklaard.

Soms neem ik de moeite om uit mijn boekenkast een reeds vergeeld economisch of politiek boek ter hand te nemen en terug te lezen wat de gangbare opvattingen waren ten tijde van het verschijnen van de desbetreffende publicatie. Zo heb ik nu een verhandeling - Lastig Links, 1976 - van de PvdA econoom Hans van den Doel herlezen, welke in het begin van de jaren zeventig, vorige eeuw, samen met Jan Nagel ( inderdaad de later op drift geraakte Jan Nagel van Leefbaar Hilversum en Pim Fortuijn) initiatiefnemers waren van de Nieuw Links beweging binnen de PvdA.
Van den Doel analyseert een aantal maatschappelijke ontwikkelingen in de periode van grofweg halverwege de jaren zestig tot medio zeventiger jaren en maakt ondermeer zichtbaar waarom de jongeren zich in toenemende mate niet meer betrokken voelen bij de politiek. Het is naar mijn mening interessant om die analyse, ruim dertig jaar na dato, nog eens opnieuw onder het voetlicht te brengen.

Van den Doel stelt, na hiervoor een onderzoek van drs. A. Hoogerwerf te hebben aangehaald: ” De jongeren voelen een machtig front van specialisten boven zich, dat werkt aan ingewikkelde en moeilijk te begrijpen compromissen. Midden in de chaos van percenten, wetten, hoogconjuncturen en bestedingsbeperkingen lijkt het, alsof er geen duidelijk ideaal meer is om voor te vechten.” Van den Doel gaat verder en schrijft: “En als er geen wezenlijke kwesties tot inzet van de politieke strijd worden geproclameerd, dan vindt het grootste deel van de jeugd de politiek oninteressant en laat het afweten. Er ontstaat onbenul en apathie: een bedreiging voor de democratie.”

De analyse, die wat mij betreft ook gisteren had kunnen worden gemaakt, gaat verder en geeft aan dat: “ de politiek bewuste jongeren natuurlijk ook de vervaging van de politieke tegenstellingen hebben geconstateerd en zij reageren op datzelfde verschijnsel precies omgekeerd en gaan de vervaging te lijf met een toenemend extremisme. De jongeren polariseren tot radicaal links of tot extreem rechts. Dit radicalisme is niets anders dan een noodzakelijke reactie op het gebrek aan inspiratievermogen van de officiële politiek”, zo stelt van den Doel vervolgens vast.
Als toetje constateert hij: "De politieke jongeren vervullen in dit opzicht een avant-gardistische rol. Ze zeggen hardop wat er onbewust in een veel grotere groep kiezers leeft." Van den Doel verwijst tenslotte naar één van de conclusies van de eerder aangehaalde drs. Hoogerwerf die stelt dat berekeningen overigens hebben aangetoond dat het gehele kiezerskorps zich (onbewust) polariseert. De analyse van ruim dertig jaar geleden heeft er, wat mij betreft, niet erg ver naast gezeten, zo mogen we, met de kennis van nu, best wel vaststellen